Ons polderlandje Nederland kenmerkt zich doordat de bewoners eigenlijk heel conservatief het bestaande willen behouden en maar mondjesmaat afstand kunnen nemen van zaken die ze bezitten. Dat dit soms zaken zijn die juist verbetering en sociale vernieuwing in de weg staan wordt daardoor niet (h)erkend.
Het is de hierin deels de Calvinistische volksaard die ons in de luren legt. ‘Vasthouden wat je hebt’ – ook al is het slecht voor je – ‘want je weet niet wat het andere je zal brengen’.

Een verscholen wereld

De grotvergelijking van Plato doemt op.

Een door een vreemde macht gevangen gezet volkje in een onderaards dat af en toe de schaduwen op een muur ziet, ‘schijnsels van een kennelijk bestaande andere orde’. Gevangenschap, maar ook angst voor het onbekende vergezeld van de idee-fixe dat ze eigenlijk wel veilig in die grot zitten voorkomt een verder exploreren naar de verschijnselen die ze – als ze omhoogkijken – voorbij zien komen.

Uiteindelijk gaan toch een paar durfals op zoek naar de verscholen wereld. De grot is wel lekker warm, maar ook vochtig en donker. Een aantal vindt op inventieve wijze uit wat de schijnsels op de wand betekenen. Een nieuwe wereld wordt ontdekt. Zintuigen worden ontsloten. Ze zien licht, schakeringen van kleuren, ze voelen de wind en de zon, geuren dwarrelen binnen. Het lijkt oneindig groot. Zo anders als in dat bedompte vochtige hol.

Een nieuwe wereld wacht.

Moed en optimisme

De ratio is dat de meesten van ons genoegen nemen met wat is, ook al weten ze half dat het anders en misschien beter kan.

Om daadwerkelijk oude structureren, oude denkbeelden te vervangen en vernieuwing te realiseren zijn durfals nodig. Mensen die buiten gangbare paden durven – en kunnen denken – mensen die nieuwe wegen zoeken.. en ze vinden. Mensen die durven af te breken alvorens weer op te bouwen. Dit zijn mensen met moed en optimisme. Dit zijn vernieuwers van organisaties en op een geaggregeerd niveau van samenlevingen.

Haussmann, Jobs en Wintzen

Er zijn vele gelukkig vele voorbeelden van mannen – en vrouwen uiteraard – die het verschil hebben gemaakt door juist heel erg anders te zijn en bestaande structuren te ontbinden. Een drietal voorbeelden. De Franse stadarchitect Georges-Eugène Haussmann vernietigde - simpel gesteld - de oude stad en ontwierp halverwege de 19e eeuw een nieuw Parijs gebouwd voor de toekomst. Twaalf grands boulevards, het Bois de Boulogne en ook de Butte Chaumont werden aangelegd. Weerstand van de gevestigde macht liet hem koud, zijn visie was leidend en hij heeft gelijk gekregen. 

Steve Jobs - de Appleman - staat bekend om zijn eigenzinnige stijl en dito voorkeuren. Hij bemoeit met de kleinste details van een product, tot en met de verpakking van het kleinste onderdeel. Applemedewerkers noemen zijn bemoeienis en overtuigingskracht wel eens een reality distortion field. Maar het is Jobs die tegen de stroom in de computerwereld voor altijd veranderde. Hij bedacht de ‘vensters’ en kwam met de ‘muis’.
Dichter bij huis, Eckart Wintzen bedacht en gaf vorm aan de organisatiecel; de maximale spanwijdte van een organisatieonderdeel. Een geweldige vernieuwer!
Revolutionaire concepten van vreemde snuiters die met  nekuitstekend gedrag - hetgeen meestal veel weerstand opriep - de samenleving vernieuwing schonken.
Laten we ons gelukkig prijzen met tegendraadse volhouders.

De overheid

De bestuurslagen die het land in een ijzeren greep houden staan in de regel geen vernieuwers toe. Sinds Napoleon Bonaparte wordt het land gediend door keurig in de pas lopende ambtenaren die in de regel ook weer keurig procedures en regels volgen. Uitzonderingen daargelaten. Een zelfregulerend systeem zorgt voor stabiliteit, maar geen vernieuwing. Iedereen die zich als ambtenaar al te voortvarend beweegt wordt uitgestoten. Die past niet!

De samenleving veranderd altijd sneller als de procedures van de overheid. Bureaucratisme en ‘paarse krokodillen’ zijn het gevolg.

Het overheidssysteem verandert traag. Nooit volledig, altijd gradueel en ook pas na lange en stroperige besluitvorming (In ons land kan de aanleg van een weg zomaar 50 jaar duren).

Een overheid die zich voorspelbaar en stroperig gedraagt heeft ook pluspunten.

Het geeft rust.

Vraag het de ambtenaar maar.

De verandering

Innovatie en sociale vernieuwing ontstaat daar waar de mens vrij is en onverveerd in zijn kracht zit.
Vernieuwing begint daar waar twijfel is. Waarom gaat het zo? Kan het niet anders? Na twijfel en soms al eerste antwoorden schept de verbeeldingskracht nieuwe horizonten en soms kansrijke scenario’s. Vanuit deze nieuwe beelden en ideeën worden wegen gevonden om die toekomst te verwezenlijken. Dit veranderd de wereld.

Koester de mens die verder kijkt en bestaande constructies niet als eindpunt ziet. Misschien is hij of zij een beetje vreemd in uw ogen maar het is de persoon die de wereld – en die is echt heel veul groter dan het polderlandje aan de Noordzee – verder brengt.

The Strange Man - Patty Griffin (2010

Theodor van der Lans

NuPeople begeleidt organisaties op de weg naar vernieuwing, waardentoevoegende integriteit en maatschappelijke verantwoordelijkheid

---

Add this page to your favorite Social Bookmarking websites