Het gebeurt maar zelden..

Ik laat me door een media-event niet zo makkelijk verleiden om daar een blog over te schrijven. De laatste keer betrof dit het CDA-congres met die hilarische stemmingsronden. Uniek. Wat zich echter onlangs - naar een heuse apotheose toewerkend - in de Amsterdamse Arena voltrok overtrof het CDA-broddelwerk. Spannende cliffhangers van Mart Smeets kluisterde een land aan de buis.. 

Vooruitgesnelde roem

Als Ooa-lid had ik begin dit jaar in Amersfoort het genoegen een lezing over ‘Veranderkracht: slaag- en faalfactoren’ door Steven ten Have te mogen meemaken. Ten Have’s roem was hem vooruitgesneld. Brille en uitmuntend redenaarschap werd hem in kringen aangewreven.
Wie was deze Ten Have? Na een academisch opstapje Rechten en Psychologie (Utrecht) had hij vervolgd met bedrijfskunde aan Nijenrode om ultiem te promoveren aan de TU Twente op een proefschrift over ‘strategische veranderingen bij grote ondernemingen’.

Ten Have maakte daarna snel carrière bij Berenschot en verdiende epauletten met het adviseren van vooral middelgrote en grote ondernemingen over organisatieverandering, strategie, herstructurering, bestuursmodellen en topstructuur. Acht jaar geleden was hij met zijn broer een eigen onderneming gestart.

Om zijn signatuur nog verder te duiden werd in de uitnodiging van de Ooa ook benadrukt dat Ten Have ook als hoogleraar Strategie & Verandering verbonden was aan de postdoc opleiding Verandermanagement en de VU-opleiding Management Consultant en tevens voorzitter was van de Raad van Commissarissen van CITO en lid was van de Raad van Commissarissen van ABN AMRO. Zo dat is een statuur! Die man die wilde ik zien.

Ein Macher

Ik moet bekennen. De Ooa had mij getriggerd met dit interessante onderwerp met een lezing door een  kennelijk zeer succesvolle generatiegenoot. Ik had vaag zijn naam weleens gehoord, maar ik kende hem of zijn prestaties niet.
Ik reisde vol verwachtingen af naar 'De Eenhoorn' in Amersfoort. Steven ten Have wist het overgrote deel van de volle zaal te boeien, ook mij. Zijn faam als redenaar maakte hij waar. Een door de wol geverfde adviseur en dito presentator.

Het waren voor mij niet zozeer de veranderstrategieën of interventietechnieken die boeiden, maar wel de verhalen en de doorlopen processen van kennelijk een wonderdokter ,‘ein macher’. Alles waar Ten Have zich mee bemoeide veranderde volgens zijn zeggen in goud, in uiterst efficiënte, goed lopende nieuwe organisatiemachinerieën, dat was eigenlijk de boodschap.

Het viel toen nog niet op zijn plaats maar ik zag een, tot in de haarvaten naar buiten toe uiterst beheerste materieoverstijgende presentatie, niet zozeer van het onderwerp, nee van de man zelf. Zakelijk en empatisch koud.

Het klopte niet!

En toen kwam drie maanden geleden Ajax.

Slangenbezweerder

“Hij zou het er wel even bij doen”.

Ik vermoed dat Ten Have zo naar dit nieuw onderscheidend part-time tijdverdrijf heeft gekeken. Als er al iemand gekwalificeerd was om de slangenkuil Ajax te bezweren dan was hij dat wel...

Een nieuwe organisatiestructuur schoeide hij op de leest van grote bedrijven. Een nieuwe statuur welke hoort bij beursgenoteerde ondernemingen werd door hem gemodelleerd. Zorgvuldig en zakelijk.

De belangrijkste speler ooit, Johan Cruijff, zou door hem weer een rol krijgen binnen de club. Wat was hij – Ten Have – toch een slimme donder dat hij dit allemaal voor elkaar kreeg.

“Johan was wel een gevaar door zijn idiote gedrag en stomme uitspraken. Iedereen vond hem briljant, maar hij vond hem amper volwaardig. Wat een onsamenhangend gebazel elke keer...”. Hij zou het wel zo weten te organiseren dat Johan wel weer bij Ajax hoorde, maar geen kwaad kon doen. Hij – Ten Have – had het dan voor de buitenwacht dan toch allemaal goed gedaan. Wie zou dit dan doorzien? Niemand. Ook de ouwe clan Ajacieden waaronder Sjakie Swart niet. Ze waren Steven ten Have niet!

Maximale status en minimale invloed, dat was de positie die hij hem aanbood. Hij – en niemand anders – zou Neerlands grootste voetballer weer in de armen laten terugkeren van zijn Ajax. Applaus, verering en wellicht een Koninklijke onderscheiding zou hem ten deel vallen. De andere vier leden van de RvC -Judassen dat ze waren geweest voor de macht-  zouden die gestoorde Neo-Barcelonees wel neutraliseren.

De vermeende meesterzet

De tijd was gekomen om door te schakelen naar fase twee. Ling was al makkelijk afgeserveerd. Die Hagenees kon toch echt helemaal niets. En ‘De Toekomst’ met twee omhooggevallen jeugdtrainertjes. Kom op zeg! Daar win je geen Champions League mee. Iedereen had nu kunnen vaststellen dat de ideeën van de voormalig Godenzoon Cruijff idioot waren. “Johan was belangrijk in de eerste fase, maar daarna komen er anderen die de organisatie verder brengen”, hij had het in tv-interviews al zo duidelijk gezegd.

Na weken van heimelijke gesprekken in Noordwijk had hij de eerder in Amsterdam afgebrande ex-trainer - die volgens eigen zeggen ’Nooit meer bij Ajax zou terugkeren’ - overgehaald om op die uitgesproken passen terug te treden.

Ten Have dacht een meesterzet te plaatsen. Hij schoof Cruijffs antipode Van Gaal naar voren. De incompatibilite de humeur in optima forma. Van Gaal een man naar zijn hart. Geen concessies aan visie en beleid, tot perfectie ingeslepen routines, zakelijk. De kilte van een fuhrer. Het hoort nu eenmaal - vond hij - bij de weg naar succes.

Cruijff zou omkomen in de hectiek van de verandering en dit op intellect nooit kunnen winnen. Cruijff zou het schip Ajax weer verlaten. Dat had hij al vaker gedaan onder druk. Zo schatte hij als meesterveranderaar alle dynamiek in. Naar buiten zou hij - Steven ten Have - verkondigen dat ze van hem best samen zouden kunnen werken en dat ze de ‘de ego’s maar opzij moesten zetten’. Geniaal gemanouvreerd! Natuurlijk – alles voorziende – wist hij dat Cruijff dit nooit kon winnen en eerder vroeger dan later zou afdruipen naar Montjuic.

Hij voelde zich met de keuze van Van Gaal en de Judas-RvC aan zijn zijde onwankelbaar. Onoverwinnelijk.

Een bijkans excellente timing

Heel Nederlands heeft met ingehouden adem zitten kijken naar de soap die zich voltrok in en rond de Arena (what's in a name?).
Johan Cruijff, die aangaf niet meer door te gaan met deze RvC en het vervolg gaat afwachten. Edgar Davids die onhandig en duidelijk geregisseerd het nodig vond Johan Cruijff van racisme te moeten betichten. Vier maanden had hij zijn mond gehouden maar nu moest hij het kwijt.. Een bijkans excellente timing.

In de rol van voorzitter van de RvC verwoordde Ten Have ten overstaan van het volk – o, momenten van glorie – zijn visie. Zijn Visie, met een hoofdletter. Het volk zal nu toch zien hoe goed hij Ajax professionaliseerde en dit akkefietje met de gevallen Godenzoon managede. Glimmend van ingehouden trots en gespeeld bescheiden legde hij het voor de camera van Studio Sport zo simpel als mogelijk eenmaal, liefst tweemaal, uit.

Kwartje gevallen

Zondagmiddag 20 november viel het kwartje op zijn plaats, 9 maanden na de Ooa-lezing in Amersfoort. Hier stond - diep in zijn jas weggedoken, de mist trotserend, een werkelijk getroebleerd man.

Een narcist pur sang. Obsessief, ambitieus, machtsbelust, dominant en met een gebrek aan inlevingsvermogen. Hij had nergens gezien dat Ajax een voetbalclub is die vanuit emotie samenhang heeft.

Ten Have bleef hedonistisch zoeken naar de genotsbevrediging van het zakelijk oplossen van een managementvraagstuk. Zo had hij het altijd gedaan! Wisten ze wel dat hij bij Berenschot de toon had gezet?

L'histoire se repete.
Een oud-Griekse tragedie voltrok zich ditmaal onder de trappen van de Arena en niet erop.. een karaktermoord moest hier zijn beslag krijgen.

Niet de doodgewraakte Cruijff vond hier zijn einde.

De briljante senior veranderstrateeg, de duurbetaalde adviseur viel in zijn eigen zwaard.

Hij had het sentiment van het volk miskend. Hij had er niets van begrepen...

Theodor van der Lans

NuPeople realiseert voor opdrachtgevers in alle sectoren vernieuwing door de verbeeldingskracht vrij te maken en mensen mee te nemen op nieuwe wegen.

---

Add this page to your favorite Social Bookmarking websites